De laatste doos

Heeft iemand zich ooit afgevraagd waarom elke moderne First-Person-Shooter (FPS) een ‘inverse mouse’-optie heeft? En waarom veel ‘oude spelers’ zoals yours truly die optie nog steeds nodig hebben om fatsoenlijk te fraggen? Kom rond het kampvuur zitten en luister naar deze computergaming-boomer!

Ik heb thuis nog exact één originele gamebox uit de jaren ’90. Nochtans werden de games toen allemaal verpakt in grote, mooie dozen (ongeveer de grootte van een doos Kelloggs) met telkens een stijlvolle afbeelding vooraan en tal van tot de verbeelding sprekende screenshots achteraan. De inhoud stelde ook zelden teleur: een dikke handleiding, een kaart van de spelwereld en soms zelfs extra goodies. Het kopen en openen van een game was een ware belevenis. Mijn kamer stond vol met minstens 20 tot 30 van die parels.

Maar dan, in 2004, gebeurde het.

De grote massamoord.

Ik ging op mezelf wonen en had geen ruimte voor drie meter aan gameboxen. Dus deed ik iets waar ik tot op de dag van vandaag spijt van heb: ik verknipte de dozen en hield enkel de voor- en achterkant over. Schandalig, ik weet het.

Maar: één doos bleef ongedeerd!

Welke game verdiende die eer? Welke game vatte mijn jeugd als gamer het beste samen? Het voelde als een beslissende scène uit The Good Son (1993), waarin je moet kiezen welk kind blijft leven.

De uitverkorene? Tie Fighter.

Als er 1 rode draad in mijn jonge leven was, dan is het Star Wars (M&M’s komen pas rond m’n 30 in m’n leven).

Star Wars heeft me verliefd doen worden op de magie van het filmmaken (The Empire Strikes Back) en sciencefiction. Het was het eerste vertaalde boek (Een Nieuwe Hoop) dat ik las dat me deed beslissen om nooit nog Nederlandse vertaling te lezen. “Luke Hemelwandelaar” ging nog. Maar “Pruimtabakje”?! Chewie, verdorie. Het was de eerste film (The Phantom Menace) die ik illegaal downloadde, in Cam-versie nog wel. En het was de eerste film die ik met m’n oudste dochter in de cinema ging zien (The Last Jedi).

En ja, Tie Fighter (TF) begon dus met een voorsprong in mijn leven. En terecht, zo bleek na vele uren spelen. Het was weliswaar de opvolger van X-Wing, dat ik maar even had gespeeld, maar dankzij de kwaliteit en de diepgang van TF was het een spel dat je kon blijven spelen. Zeker toen nadien de Defender of the Empire-uitbreiding erbij kwam en toonde hoe straf LucasArts was: ze gaven ons 3 volledige extra campagnes!

Ik kan uren lyrisch zijn over TF. Alles blonk in dit spel:

• Wingmen-opdrachten: Je kon je “AI” medepiloten opdrachten geven zodat ze delen van jouw missie konden vervolledigen. Het aantal wingmen dat ik op een kamikaze-missie heb uitgestuurd is ontelbaar, maar het heeft vele keren m’n hachje gered. Sorry, boys.
• Dynamische missies: De strijd veranderde voortdurend door onverwachte gebeurtenissen. Soms begon je aan een typische “saaie escort-missie”, die even later ontaarde in een strijd tussen 2 andere fracties waar je tot dan nooit van had gehoord. Een beetje later verschenen dan plots de capital ships en werd het helemaal feest. Soms voelde je je erg nietig tussen al dat geweld, en dat maakte het net extra knap: je was wel de held, maar in the end was je ook maar een radertje in het geheel. Je haalde dan ook voldoening uit “team wins”, zoals het neerhalen van een ruimteplatform of het identifceren van illegale drugs in een container.
• Geheime sub-missies: Verborgen objectives konden je toegang geven tot de elite-piloten van de keizer, compleet met coole, verborgen tatoeages op je pols. Deze aparte verhaallijn maakte sommige banale missies plots veel interessanter storywise.
• Dynamische muziek: De soundtrack reageerde op de actie en verhoogde de spanning naarmate de strijd vorderde. Want ja, uiteraard werd de legendarische muziek van John Williams gebruikt.
• Admiral Thrawn: De briljante opvolger van Darth Vader(uit de Timothy Zahn boeken die net waren verschenen), maar deze keer vocht je aan zijn zijde. Die rebel scum, die! (niet “Die, Bart, Die” dat het jaar ervoor -in 1993- deel werd van de zeitgeist dankzij The Simpsons).

Had Steam toen al bestaan, dan stond Tie Fighter zonder twijfel bovenaan in mijn ‘Most Played’-lijst (nu staat daar Call of Duty: Modern Warfare 2).

En die inverse mouse?

Maar wat heeft die inverse mouse nu in godsnaam hiermee te maken, hoor ik je vragen. Eenvoudig. Gamer boomer mode activate.

Alhoewel de muis al wel aan computers hing, was het niet zo’n veel gebruikt ding. Vliegtuigen bestuurde je trouwens met een joystick, niet met een onnozel ding zoals een muis. En wat doe je met een joystick als je wilt duiken? Juist: je duwt hem naar voren (“omhoog”). En vice versa voor stijgen.

Toen Doom en de eerste FPS-games uitkwamen, speelden we ze gewoon met het toetsenbord. Het duurde nog enkele jaren voor de FPS-games ook met de muis konden bestuurd worden (Het was het, voor mij onbekende, Marathon van Bungie -die van Halo- die blijkbaar als eerste ‘freelook’ met de muis hadden. Het staat zelfs in het Guinness World records book).

Terwijl dus de vele (space)flightsim-fanaten met een joystick speelden, begonnen de FPS-games steeds populairder te worden. Doordat ook de muis stilletjaan omarmt werd in FPS, was het dus logisch dat de échte gamers “inverse mouse lookup” vereisten. Iedereen met vele digitale vliegjaren met de joystick had muscle memory gekweekt dat “naar boven” wilde gaan met de muis om neerwaarts te kijken. En zo geschiede het, en hebben we nu, meer dan 20 jaar later, een optie voor de vele gamer boomers die anders helemaal in het stof moeten bijten als ze zich nu nog eens aan een FPS wagen. Coming to think of it: zouden er mensen gefragged hebben met een joystick in die beginjaren?

What’s in the box?

Ik begon het artikel met duidelijk maken dat ik een Star Wars nerd ben -weliswaar zwaar getemperd door de bagger die de laatste jaren op ons wordt afgestuurd – ik zal nooit vergeten dat m’n zoontje, toen hij een jaar of 8 was, met droevige ogen mijn handen vastnam en half verontschuldigend zei: “Papa, eigenlijk vind ik Star Wars niet zo leuk” (hij werd uiteraard ter plekke onterfd). Het is dan ook niet meer dan logisch dat in de TF-doos andere Star Wars relikwieën zitten.

Ik heb eerlijk gezegd geen flauw idee waar alle andere verknipte dozen zijn. Origineel zaten ze in ‘the chosen one’, the TF doos, maar tegenwoordig dus niet.

Nu zit er in die doos –get to the fokking point, Tim!– de heilige Drievuldigheid:

X-wing, dat een jaar voor TF, uitkwam had al alle aspecten die we in TF ook zagen, maar de “immersie” in de campagnes was veel straffer in TF. Daarom zal TF voor mij altijd bovenaan staan. Het vervolg op beide, X-Wing Alliance (XWA), kwam 6 jaar later uit. Dit spel spelen was hoe je dacht dat je TF indertijd speelde. De muziek was nu echt dynamisch. Je kon in de Millenium Falcon rondvliegen. Alle tekst was ingesproken (bij TF kwam dat pas in de enhanced editie jaren later er bij). Het verhaal was nog intenser. Kortom, het deed alles beter, maar om de een of andere reden “bleef het niet plakken”. 

Tussen TF en XWA kwam in 1997 trouwens nog het spel uit waar we allemaal al jaren naar uitkeken: X-wing vs Tie-fighter (XvT). In XvT kon je letterlijk deatmatchen in space tegen kameraden. Epische ruimtegevechten stonden je te wachten…helaas waren de systeemvereisten astronomisch, en had de netwerkcode te veel bugs waardoor het spel totaal niet stabiel speelde. Eigenlijk kwam XvT gewoon te vroeg uit (nooit gesnapt dat je dan niet in XWA, 2 jaar later, kon deatmatchen). Uiteindelijk kregen we in 2020 Star Wars Squadrons, de spirituele opvolger van XvT: grafisch ongelooflijk verbluffend…maar de schepen vlogen bagger en waren helemaal niet zo dynamisch als hun DOS-counterparts. Spijtig.

Als afsluiter wil ik toch nog graag 2 Star Wars games vermelden die me veel plezier hebben verschaft en die allebei op hun manier ook belangrijk zijn gebleken in de geschiedenis van games en boomergamer Tim:

• Dark Forces: een first-person-shooter in de Star wars wereld?! Eindelijk dachten we allemaal. En terecht. Dit spel kwam een jaar na Doom 2 uit. Heel de wereld probeerde het succes van id software te evenaren, en we werden dan ook in 1995 overspoelt met FPS-bagger van jewelste.
  Dark Forces was een lichtpunt, niet alleen omdat ik een Star Wars nerd was, maar ook omdat LucasArts ook nu weer een diamant had gemaakt. Dankzij de spannende campagne -waarin je een spy gone rogue bent (Kyle Katarn) die een duister plot van the Empire moet ontdekken – was dit spel erg meeslepend.
  Iedere missie had een heel unieke look’n feel en waren dus telkens totaal anders. Valt m’n enthousiasme op? A propos, in tegenstelling tot Doom 2 kon je hier voor het eerst overal rondkijken met de muis (inverse of course!). Inderdaad , het was de perfecte voorbereiding op het verschijnen van Quake het jaar erop (waarover een toekomstig artikel gepland staat).

• Star Wars Rebel assault: In 1993 bracht LucasArts meerdere Star Wars games uit. Rebel Assault was een beetje een vreemde eend in de bijt. Het kwam op 2 cd’s en werd leek eerder een “interactieve film” dan een echt spel. Het was een coole mix van (FMV)video met echte acteurs, waarbij je dan geregeld een – meestal eenvoudig- interactief stuk kreeg. Het spel uitleggen aan iemand in 2025 is niet evident. Je moet het gezien hebben. Het was echter voor die tijd zeer vooruitstrevend, maar had als nadeel dat de nadruk op de video lag en niet op  de spelelementen. Zo waren de ruimtemissies nogal erg onrails: je ruimteschip volgde een vast parkoers en je kon enkel de crosshair wat verplaatsen. (het jaar erop toonde Chris Roberts met Wing Commander 3 hoe wel kon, ware het niet dat de systeemvereisten van dit spel outragous waren (trivia-time: Mark “Luke” Hamill speelde de hoofdrol in Wing Commander 3).

Het moge geweten zijn: de Star Wars games die LucasArts in de jaren 90 produceerde waren naar mijn mening topnotch. Ze konden je volledig onderdompelen in de wereld die we toen enkel kenden van de originele trilogie en de (vele) Bantam books -die vanaf 1991 de extended universe ongelooflijk veel kleur gaven (Dank u, Timothy Zahn en Kevin J. Anderson. Jullie werk zal voor mij altijd canon blijven).

Het waren hoogdagen voor Star Wars nerds, dat was duidelijk.